SingaporeandMe

Ieder mens is een gelukszoeker. Maar niet iedereen krijgt dezelfde kansen.

Het is een gure doordeweekse dag en op weg naar Rotterdam is het rustig. Ondanks de schoolvakantie vinden we een plekje in parkeergarage Fenix. Als we de garage uitlopen, zien we een mega cruiseschip aangemeerd voor Hotel New York. Immens. Het hotel waar vroeger de Holland Amerika Lijn vandaan vertrok, lijkt nu kneuterig klein. Onze bestemming vandaag is FENIX, het museum dat draait om migratie. Een betere locatie dan deze loods, die begin 20ste eeuw de grootste overslagloods ter wereld was, is niet denkbaar.

Kofferlabyrint

We dwalen door het kofferlabyrint waar tweeduizend koffers en reiskisten vol persoonlijke verhalen zijn opgeslagen. Verhalen over vertrekken en aankomen, verteld vanuit de reiziger. Hoopvolle reizigers op zoek naar een beter leven, verliefde mensen die naar hun naasten reizen, vluchtelingen die oorlog of onveiligheid ontvluchten en avonturiers. De oudste koffer is die van Willemine. Zij vertrok in 1898 per boot uit Nederland om bij haar man (de consul in China) te gaan wonen. Moedig en uniek voor die tijd besloot Willemine in 1911 haar man te verlaten. De reis voerde met deze koffer en vier kinderen via de Trans Siberië Express van Irkoetsk naar Moskou en van daaruit terug naar huis, waar haar verhaal vanuit emancipatie, kracht en passie verderging.

Tijdlijn

Op de lange muur van het kofferdoolhof is een indrukwekkende tijdlijn afgebeeld die het Rotterdamse migratieverleden tot aan het heden verbeeldt. Het begint in 1340 met de stadsrechten van Rotterdam en een besluit van het stadsbestuur uit 1410 dat nieuwe poorters eerst drieduizend stenen moeten leveren voor de bouw van de Laurenskerk. We staan versteld van de aantallen mensen die tussen 1860 en 1914 vanuit Europa de grote oversteek maakten naar de Nieuwe Wereld (ruim dertig miljoen) en gniffelen bij een tekst over het aantal niet geïntegreerde Nederlandse pensionado’s in Spanje.

In de fotogalerij The Family of Migrants hangen tweehonderd indrukwekkende, opgeblazen foto’s, grofweg ingedeeld naar vertrek, de reis en aankomst. Ik kan me moeilijk losmaken van een collage met kinderen. Grote ogen en blikken die lijken te zeggen: kom maar op. Op het eerste gezicht een serie foto’s van een en dezelfde situatie. Niets blijkt minder waar. De situaties variëren van Nederlandse bodem tijdens de watersnoodramp in 1953, een gevluchte moeder met kind in Lesbos in 2015 tot Syrische jongetjes die voetballend in 2025 zijn gefotografeerd nadat ze terugkeerden in de stad Homs na de val van Assad.

Dit treft me vervolgens bij alle foto’s die zijn geëxposeerd. Op het eerste oog is simpelweg niet vast te stellen waar, waarom en vooral ook niet wanneer deze foto’s zijn genomen. Ik voel tot in mijn haarvaten wat ik al eens eerder schreef: “ZE” bestaan niet, we zijn hetZElfde (blog: Ze bestaan niet).

Kunst en migratie

Op de bovenste verdieping van FENIX wordt dit maffe onderscheid tussen WIJ en ZIJ nog eens treffend weerspiegeld bij de entree. Twee open deuren waarboven bij de ene het bordje EU citizens hangt en bij de andere Others. De installatie Ancestors maakt het punt nog eens extra scherp. De mens en migratie gaan hand in hand. We delen allemaal dezelfde voorouders die tienduizenden jaren geleden vanuit Afrika naar andere werelddelen trokken.

Gelukszoeker

Gelukszoekers, zo worden immigranten en vluchtelingen vaak bestempeld. Maar wanneer ben je eigenlijk een gelukszoeker? En wie heeft het recht op het zoeken naar geluk in een ander land? Als je van goed naar beter gaat, ben je dan een gelukszoeker? En wanneer vinden we dat prima, en wanneer ‘ineens’ niet meer?

Het staat treffend beschreven op een van de zuilen:

Ieder mens is een gelukszoeker. Maar niet iedereen krijgt dezelfde kansen.

Als we het museum uitlopen, is het zonnetje doorgebroken. Zus en ik zitten vol van de beelden en verhalen die we hebben opgezogen vandaag. En van geluk. Geluk dat we dit soort momenten weer samen kunnen delen, dicht bij elkaar zonder wereldzeeën tussen ons in. Geluk omdat we geworteld zijn aan de goede kans kant.

Gelukszoekers of niet, het sympathieke en dragende idee uit 1410 zou ons allemaal weer dichter bij elkaar kunnen brengen: een equivalent van 3000 stenen in pecunia of pk, en je bent welkom als poorter. Waar dan ook, waarom dan ook.

 🙋‍♀️ Hoi, ik ben Maaike. Onder de naam SingaporeandMe schrijf ik sinds 2023 mijn leven in en om Singapore bij elkaar. Dat hoofdstuk is afgerond, de echo ervan klinkt zachtjes door.

Het vervolg
Vanaf hier schrijf ik verder. Over reizen en bestemmingen, levensfases, carrièreswitches en alle hersenspinsels eromheen. Over wat verandert, wat blijft, en alles wat ik onderweg tegenkom. Zonder socials. Terug naar de essentie die het schrijven voor mij heeft, in alle besloten openheid voor wie het leuk vindt om te blijven lezen.

📧 Nog geen abonnee en wil je meereizen in woorden? Laat je e-mailadres achter en ik bezorg mijn blogs in je postvak.